دو نوع معماری: معماری بزرگ و معماری کوچک

دو نوع معماری: معماری بزرگ و معماری کوچک

معماری تظاهری است انسانی. لحظه تبلور شکل یافته از اندیشه انسان‌هاست. و به تناسب مداخله عامل‌ها و متغیرهایی که در آن راه می‌یابند نمودار گستردگی و ژرفای اندیشه‌ای است که در نهادش وجود دارد.

چه چیزی تفکیک بنایی بزرگ را از بنایی کوچک لازم می‌آورد؟ آیا گسترده بودن و ژرف بودن اندیشه یا تدبیر معمار در تلفیق‌ها و ترکیب‌ها و مهارت در آفرینش‌های تازه برای تمیز بناها از یکدیگر کافی است؟ اگر قبول کنیم که فرآورده‌های معماری چیزی نیست جز تظاهر مادی مجموعه اندیشه‌هایی که هنگام آفرینش‌شان در محیط وجود داشته‌اند برای تفکیک یا تقسیم این فرآورده‌ها به دو رده بزرگ و کوچک ناچاریم بیش از هر چیز به اندیشه‌ای توجه کنیم که به تک‌تک آنها اعتبار و هویت بخشیده است. و برای چنین امری ارزیابی اندیشه‌ها، از راه بررسی و ارزیابی مظاهر کالبدی آنها الزامی است.

باید تعلق اندیشه‌های نهفته در مجموعه چونی‌ها و چندی‌های یک اثر معماری را در زمان ساختن آن بررسی کنیم. باید بدانیم اثری را که مورد ارزیابی قرار داده‌ایم آیا نمایانگر شکلی تازه از اندیشه‌ای پیشین و تجربه شده است یا این‌که نشانگر اندیشه‌ای تازه است که برای نخستین بار چونی‌ها و چندی‌هایی معمارانه را در مجموعه‌ای تازه فراهم آورده و عرضه داشته است. اعتبار تفکیکی که گفتیم در تدقیق در آن نهفته و البته چگونه دقیق شدن به بنا، برای ارزیابی آن، به نوبه خود منضبط به معیارهای گوناگون است، که میان خود و با محیطی که در آن عمل می‌کنند بی‌رابط نیستند. بدین ترتیب میزان، در تشخیص و تفکیک، اندیشه است، و اندیشه نیز نه جامعیتی کل که موجودیتی گسترده‌تر و متغیر است در تبع زمان. برای تفکیک بناهای بزرگ از بناهای کوچک ـ در معنا ـ نخست باید نیاز و خواسته‌ای بدین مضمون وجود داشته باشد، و آنگاه مقصودی.

اگر فرهنگ معماری در کشورهای اروپایی و به ویژه اروپای مرکزی بخش قابل ملاحظه‌ای از وقت و نیروی خود را صرف این تفکیک کرده، نیازها و خواسته‌ها و مقاصدی خاص خود داشته. و اگر ما بخواهیم امروزه (یعنی زمانی که هنوز هیچ راه و روشی علمی برای نقد محصولات معماری سرزمین کهنمان تدوین نکرده‌ایم) پی‌جوی این تقسیم‌بندی باشیم، بی ابزار فکری وابسته و مضبوط از فرهنگ‌های اقلیمی خودمان، جز به مسایل کاذب نخواهیم رسید.

ــــــ

منبع: معماری بومی، محمود منصور فلامکی، موسسه علمی فرهنگی فضا.

/ 0 نظر / 20 بازدید