خانه 1

معماری

 

خانه 1

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

House 1

 اهمیت فرهنگی خانه*

مسلما، در میان همه اقوام و ملل و فرهنگ­های جهان، خانه جایگاهی ویژه دارد. از آنجا که این مکان متضمن تشکیل نوعی از هم­زیستی گروهی در بین انسان­هایی است که با یکدیگر نسبت­های مشخص دارند، می­توان آن را، بعد از سرپناه­های اولیه، از قدیمی­ترین اماکن بشری شمرد. راپاپورت (Amos Rapoport)، در این باره می­گوید که خانه بیش از آنکه ساختاری کالبدی باشد نهادی است با عملکرد چند بعدی.

راپاپورت همچنین معتقد است که در جوامع سنتی، خانه و شکل و سازمان و تقسیمات فضایی آن را، قبل از آنکه اقلیم و مصالح و فناوری تعیین کنند، درک انسان­ها از جهان، حیات و نیز فرهنگ آنان، شامل اعتقادات مذهبی، ساختار قبیله و خانواده، سازمان اجتماعی، روش زندگی و شیوه ارتباطات اجتماعی افراد تعیین می­کرده است. مسلما جوامع در ساخت و سازهای خود امکان انتخاب­های متعدد از میان الگوهای مختلف را داشته­اند. آنچه در نهایت انتخاب شده فقط به واسطه محدودیت­ها و امکانات فیزیکی و بیولوژیکی نبوده است، بلکه فرهنگ نقش موثری در آن داشته است؛ و در غیر این صورت، این همه تنوع ساخت در خانه­های دنیا وجود نمی­داشت.

 

خانه شرودر

 

ولی چرا و چگونه انسان تا این حد به جنبه­های غیرمادی در ساخت خانه توجه داشته است؟ راپاپورت در این مورد به آراء لوئیس مامفرد (L. Momford) اشاره می­کند. مامفرد بر این نظر است که انسان قبل از آنکه حیوانی "ابزارساز" باشد حیوانی "نمادساز" است. دلیل این ادعای او این است که انسان بسیار پیش­تر از آنکه در ساخت ابزار مهارت پیدا کند به اسطوره و مذهب و آیین پرداخته است و بیشتر توان خود را در این راه صرف کرده است. به همین علت شاید برای تحلیل شکل خانه­های انسان­های ابتدایی باید به جای معیارهای فیزیکی، معیارهای نمادین و غیرمادی اختیار کرد.

این در حالی است که مکتب­های فکری معاصر، چه از نوع لیبرالیستی و چه از نوع سوسیالیستی، عمدتا به خانه به چشم دستگاه یا ماشینی کاربردی نگریسته­اند و مفهوم خانه نیز با توجه به کاربردهای آن تبیین شده است. به همین علت، بحث خانه استاندارد شده، که بتوان آن را تولید صنعتی و انبوه کرد، اهمیت خاص یافته است. با این نگاه، درباره انواع عملکردهای جزئی و تقسیمات و اندازه­های خانه به طور مفصل بحث شده است؛ بی آنکه نیازی به پاسخ این پرسش بسیار مهم و اساسی احساس شود که اصولا خانه ماهیتا و از دیدگاه فرهنگی چیست یا چه باید باشد؟ در دنیای ماشینی امروز، در بررسی­های مربوط به خانه، برای نشان دادن اهمیت و نقش آن در زندگی انسان، اغلب به سه جنبه توجه و اشاره شده است:

1ـ تامین سرپناه

2ـ تامین مکانی امن از لحاظ اجتماعی و اقتصادی

3ـ تامین کالایی سرمایه­ای

ولی آیا واقعا خانه در همین سه جنبه خلاصه می­شود؟ و آیا معنای خانه در همین محدوده قابل تبیین است؟

_______________

* براتی، ناصر. بازشناسی مفهوم خانه در زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، فصلنامه فرهنگستان هنر، شماره 8، زمستان 1382.

 

/ 5 نظر / 7 بازدید
کورش

مطلب بسيار مفيدی ارائه داديد .سپاس

کورش

سلام يه پيشنهاد دارم .لطفن نظر بدين

محمد

سلام این کار واقعاَ عالیه....... منم میخواستم تو این مهمونی شما شرکت کنم ببخشید که دیر شد. ولی بالاخره چند خطی نوشتم . باقی گفتنیها رو دوستان گفتن . فقط چون این اولین تجربه من بود خوشحال میشم نظر شما رو بدونم.