برای شهر

 

هنر عمومی در فضای عمومی ۱

 

Public Art in Public Space 1

 

جعفر بزاز

 

هدف هنر آفرینش فضایی عینی یا ذهنی است. این فضا می‌‌تواند حاصل از یك تابلو نقاشی، یك نوای موسیقی، اثری حجمی و تندیس‌‌گونه، اثری اجرایی یك اثر معماری یا هر اثر هنری دیگر باشد. استفاده از این قابلیت هنر در فضا‌های عمومی و مردمی و در تعامل با معماری و طراحی شهری و نیز مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، می‌‌تواند تاثیرات بسزایی در ماهیت و حس فضایی ـ مكانی فضاهای عمومی شهر داشته باشد.

شهر بستر و مكانی برای زندگی است، از این‌رو می‌توان تعامل و ارتباط هنر با شهر و فضاهای آن را در همین نكته جست‌و‌جو كرد. كم نیستند شهرهایی كه به صورت نسبی پاسخگوی نیازهای رفاهی شهروندان می‌باشند، اما از معنویتی كه لازمه شهر و فضای شهری است، برخوردار نیستند. آسایش زندگی در شهر را می‌‌توان در تامین نیازهای روزمره مردم تعریف كرد، "اما غنای زندگی هنگامی پدید می‌‌آید كه معنویت هنری در شهر، محیط های شهری و فضاهای همگانی فراهم باشد."

چنین معنویتی را، می‌‌توان در انواع آثار هنری كه قابلیت ارائه در فضاهای عمومی را دارند، مشاهده كرد. پرسشی كه در این میان مطرح می‌‌شود، این است كه، كدام نوع هنر قابلیت حضور در شهر و فضاهای همگانی و عمومی را دارد؟ فرض كنیم به جای آنكه آثار هنری در قالبی خاص و به صورت حفاظت‌شده داخل گالری‌‌ها و موزه‌‌ها باشند و سعی در دعوت و جذب مردم (از كوچه، خیابان، بازار و ...) به داخل موزه‌‌ها و گالری‌‌ها و البته در زمان‌‌هایی خاص و همراه پرداخت هزینه‌‌هایی باشیم، این رابطه معكوس شود و خود آثار هنری به میان توده مردم و فضاهای شهری آورده شوند و در فضاهایی عمومی (و البته مطابق با معیارهایی) در دسترس و در معرض دید عموم باشند، در این صورت می‌‌توان چنین آثاری را در قالب عنوان كلی "هنر عمومی یا مردمی" (Public Art) معرفی كرد.

 

 

Manhattan، City Hall Park in، Julian Opie by

 

"هنر عمومی یا مردمی" در واقع می‌‌تواند هر نوع اثر هنری‌ باشد. البته، با آثار هنری‌‌ای كه در یك مكان عمومی همچون موزه، گالری یا هر مكان همگانی دیگر (كه نمایش آثار، تحت شرایط و ضوابطی است) به نمایش در می‌‌آیند و همچنین با آثاری كه در مجموعه‌‌های هنری شخصی نگهداری می‌‌شوند، می‌‌تواند متفاوت باشد. بایستی توجه داشت كه، عنوان "هنر عمومی" دلیلی بر "فاقد ارزش هنری بودن اثر" نیست، چرا كه چنین آثاری كه تحت عنوان كلی "هنر عمومی" شناخته می‌‌شوند، می‌‌بایست علاوه بر ویژگی‌‌های زیبایی‌‌شناسانه و هنری، به دلیل قرارگیری در مكان‌‌هایی كه صرفا مخاطب خاص ندارند بلكه با توده مردم مواجه هستند، سعی در افزایش سواد بصری و حس زیبایی‌شناسانه مخاطبان خود نیز داشته باشند. 



موضوعات: