معماری ايران

كاخ؛ معماری تاريخ ۴

نگاهی به كاخ هشت بهشت تبريز

The Palace; Architecture of History 4

Tabriz Hasht Behesht Palace

سيما هاشمينيا

 

تزیینات نقاشی كاخ هشت بهشت

"سقف تالار بزرگ با لاجورد و آب­طلا به صورت بسیار زیبایی آراسته شده است و نقوش را چنان زیبا کشیده­اند که چون تصاویر آدمیان زنده می­نمایند. بر روی سقف تصاویری از جنگ­های ایران با بیگانگان که سال­ها پیش از این روی داده است، نقش شده است. همچنین بر روی این نقش­ها، تصویر گروهی از سفیران دربار عثمانی در پیشگاه سلطان حسن­بیك در تبریز همراه با متن تقاضاها و جواب­هایی که اوزون حسن به ایشان داده بود، را می­توان دید و همه این مطالب را به خط و زبان فارسی نوشته­اند. تصویر مجالس شکار حسن­بیک را نیز در حالی که بسیاری از امیران درگاه ملتزم رکابش هستند و همه بر اسب سوارند با تازی و شاهین می­توان دید. همچنین بسیاری از جانوران مانند فیل و کرگدن را که همه حکایت از ماجراهایی می­کند که بر وی گذشته است.

بر کف تالار فرش باشکوهی گسترده­اند که ظاهرا از ابریشم است و به سبک ایرانی دارای طرح­های زیباست. این فرش گرد و درست به اندازه کف تالار است. اتاق­های دیگر نیز مفروش است. این تالار نور ندارد و فقط از اتاق­ها روشنایی می­گیرد. با این همه تالار مرکزی دارای مدخل­هایی است که درهای آنها به اتاق­ها و کفش­کن­ها باز می­شود و این اتاق­ها و کفش­کن­ها دارای پنجره­های بسیاری است که از آنها نور به داخل می­تابد. هر کفش­کن فقط یک پنجره دارد اما همین یک پنجره به اندازه بدنه اتاق و به صورتی زیبا نصب شده است.

آنچه هنرمندان چیره­دست بر دیوارها و سقف تالارهای كاخ هشت­بهشت نقاشی كرده بودند، در واقع نموداری از  اشتیاق سر سلسله دودمان بایندری به شكار و بزم بود. به گفته باربارو در دوران صلح هنگامی كه امیر حسن­بیك در پایتخت خویش، شهر تبریز یا اصفهان اقامت داشت برای سرگرمی او و ملازمانش مرتبا بساط سور و سرگرمی گسترده می­شد." 

برمبنای آنچه در اسناد و مدارک آمده است:

كاخ هشت­بهشت تبریز در اوایل عهد صفویه نیز قصری شاهانه بود. در دوران شاه اسماعیل اول صفوی كه تبریز پایتخت بود در ذكر احوال آن شهریار به دفعات به نام عمارت و باغ هشت­بهشت برمی­خوریم كه مراسم شاهانه در آنجا برگزار می­شده است.

اکنون از این کاخ همانند دیگر کاخ­های همزمان آن چیزی جز نام به­جای نمانده است. در خصوص زمان و علل ویرانی یا تخریب این عمارت نیز مطلبی ذکر نشده است.

 ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

این یادداشت به همراه سه یادداشت قبلی، در ماهنامه صنعت ساختمان داریس، شماره 32، خرداد 84 به چاپ رسیده است.



موضوعات: