برای شهر

 

خیابان؛ معنا و مکان 2

Street; Meaning & Place 2

 

خیابان­ها همچنین با سروصدا و شلوغی حاصل از عبور افراد و وسایل حمل­ونقل همراه بوده­اند. تصویر خیابان به مثابه مکانی پر سروصدا، پر دود و آکنده از بوهای متفاوت چندان به دور از واقعیت نیست. همین امر (تصویر، صدا و بو) خیابان را به یکی از مهم­ترین نقاط برای تدوین مردم­نگاری­های شهری بدل کرده است.

خیابان می­تواند کارکردی مشخصا سیاسی نیز داشته باشد. چرا که بیان عقاید و آرا در هیچ کجا بهتر از خیابان­ها، محلی برای حضور و انعکاس خود نمی­یابد: گردهم­آیی­ها، راهپیمایی­ها و سخرانی­های اعتراضی، قدرت سیاسی را بیش از هر کجا در صحنه عمومی یعنی در خیابان به زیر سوال می­برد و سرکوب­های خیابانی نیز بیش از هر جایی در خیابان کارکرد دارند.

اما خیابان علاوه بر محلی برای تجمع­های سیاسی، محلی برای نمایش قدرت حاکم نیز بوده است: رژه­های نظامی، حرکت خودروهای روسای جمهوری و شخصیت­های سیاسی مهم از مسیرهای خیابانی با توده­های مردم در دو سوی مسیر که دیوارهای انسانی به­وجود آورده­اند، تمثیلی از تبدیل خیابان به یک "راهروی انسانی" است.

در خاتمه می­بایست خاطر نشان شد که هیچ یک از تلاش­هایی که در طول چند دهه اخیر برای حذف خیابان انجام شده از جمله مواضع بسیار تندروانه لوکوبوزیه در منشور آتن، مصوب کنگره بین­المللی معماری مدرن، نتوانستند خیابان را به­مثابه یک فضای اساسی شهر از میان ببرند. برعکس از سه­دهه پیش تمایل پیشین به تبدیل خیابان به گذرگاهی صرف برای خودروها کنار گذاشته شد و امروز در همه شهرهای توسعه یافته شاهد پدید آمدن خیابان­های انحصاری برای پیاده­روان و گردشگران و خریداران شهری هستیم که ورود خودرو به آنها ممنوع است.

در کشور ما نیز نمونه­هایی از پیاده­راه­ها در شهرهای تبریز، مشهد و بوشهر ایجاد شده که استقبال از این فضاهای جدید گویای چشم­انداز روشنی برای خیابان (خصوصا پیاده­راه­ها) در آینده شهر است.

 

 

منبع:

فکوهی، ناصر، 1383، انسان­شناسی شهری، تهران، نی.



موضوعات: