برای شهر

 

خیابان؛ معنا و مکان 1

Street; Meaning & Place 1

 

خیابان یکی از فضاهای شهری است که تاریخی به قدمت شهرها دارد و سرنوشت آن با فراز و نشیب­های بسیاری همراه بوده است.

خیابان، محل اصلی تفریح و گشت­وگذار عابران است زیرا کناره­های آن زنجیره­ای از نمایش­های کوچک صحنه­های روزمره را عرضه می­کنند. مغازه­های کوچک که درون هر یک از آنها صحنه­ای خاص در ساعات مختلف روز در جریان است؛ ورودی ادارات و فروشگاه­ها و مراکز خدماتی و مساجد و غیره، با فضاهای ویژه رفت­وآمدهای خاص آنها، تقاطع­ها و گره­های شهری (میدان­ها و چهارراه­ها)، نقاط ویژای چون کیوسک­های فروش جراید و سایر کیوسک­های فروش موادغذایی که به شکل ثابت یا متحرک هریک به گرد خود فضایی موقت یا دائما پر ازدحام را می­سازند. همه این صحنه­ها، قدم زدن در شهر را به شرکت در نمایشی دائم بدل می­کند که می­تواند برای هر رهگذری به­خودی­خود تماشایی باشد. بزرگ­ترین تفریح همه جهانگردان عالم، خیابان­پیمایی است و همین نکته است که منتقدی چون جین جاکوپز را به تحسین از حیات خیابان و سرشادی و زندگی آن وا می­دارد.

خیابان­ها عرصه­ای برای بیان شهری نیز به حساب می­آیند. مردمان شهری احساس­های جمعی چون شادی، غم و خشم خود را بیش از هر کجا در "زبان خیابان" به بیان درمی­آورند: خیابان محل برپایی جشن­هایی است که گاه همچون جشنواره­های برزیلی هفته­ها به طول می­انجامد، جشنواره­های جدید در شهرهای مدرن همچون جشنواره­های موسیقی در لندن و نیویورک گویای تمایل با بازگشت به این کارکرد قدیمی خیابان هستند، برگزاری مراسم عزاداری به­ویژه عزاداری­های ملی (نمونه­ چنین مراسم­هایی در ایران را می­توان در دسته­جات عزاداری که در دهه محرم در خیابان­ها شکل می­گیرد مشاهده نمود) تصویری گویا از کارکرد خیابان عرضه می­کنند. تشییع جنازه شخصیت­های بزرگ، رهبران سیاسی یا هنرمندان بسیار مردمی، صحنه­های پرشوری را در خیابان­ها به­وجود می­آورد.

خیابان همچنین همواره محلی برای مشاغل کوچک و شکننده بوده است. نوازندگان دوره­گرد، بازیگران، دست­فروشان، فالگیران، در کنار گدایان، ولگردان، کودکان خیابانی و ... از قدیمی­ترین ایام تا امروز ساکنان همیشگی خیابان­ها در تمام شهرهای جهان بوده­اند و بر این گروه باید تعداد هرچه بیشتری از مردمان بی­خانمان را چه در کشورهای فقیر و چه در کشورهای توسعه­یافته که خیابان محل سکونت همیشگی­شان است، افزود.



موضوعات: