داگ­ویل؛ شهر روی صحنه

Dogville

 

"داگ­ویل" آخرین ساخته "لارس فن تری­یر" کارگردان شهیر دانمارکی، فیلمی سراسر فضاسازی، به معنای خاص خود است. منظور از فضاسازی خاص، ساختار نامتعارف فیلم با تمهیداتی دیگرگونه است. "داگ­ویل" فیلمی است که در آن سینما، تئاتر و معماری، هر یک به شکلی (متعارف یا نامتعارف) در خدمت فضاسازی (مطلوب کارگردان) به کار گرفته شده­اند. فیلم از همان نمای آغازین، نمایش پلان یک شهر که دوربین عمود بر آن پایین آمده و در وضعیت افقی قرار می­گیرد، تماشاگر را غافلگیر می­کند.

 

 

فیلم به­خاطر نمایش­گونگی صحنه­ها و میزانسن­های تئاتری، حذف ساختمان­ها و اشیا (در داگ­ویل دیواری وجود ندارد. خانه­ها، کلیسا، فروشگاه، معدن متروکه و هر ساختمان دیگری در این شهر دورافتاده، تنها با خطی ترسیم شده روی زمین مشخص شده است) و طراحی صحنه مینی­مال، به­ شیوه­ای خاص سعی در ایجاد فضایی متکی بر کنش­های انسانی و درونیات آدم­ها دارد.

تمام حریم­ها در فیلم با استفاده از خطوط ترسیمی روی زمین نشان داده شده­اند. حتی سگ موجود در شهر که تا صحنه پایانی تنها صدای پارس کردنش به گوش می­رسد، نیز روی کف خیابان نقاشی شده است. اگر کسی قصد ورود به خانه­ای را داشته باشد، به در می­کوبد، به دری که وجود ندارد، در حالی که صدای ضربه زدن به در را می­شنویم. در چنین فضایی که حجاب از شهر برکنده شده، و جزئیاتی در کار نیست، همه­چیز به گونه­ای است که تماشاگر را فقط بر افکار و خواسته­ها و امیال انسان­های درون فیلم متمرکز می­کند. کارگردان با فضاسازی مینی­مال سعی در رخنه نمودن بر اعماق پنهان آدم­ها و آشکار نمودن جوهر و ذات آنها دارد.

 

 

"داگ­ویل" فیلمی است که بدون استفاده از عناصر آشنا در فضاسازی، به خلق فضا نایل آمده، فضایی که تماشاگر را وادار می­کند شهر (خانه­ها، کلیسا، فروشگاه، معدن و بقیه ساختمان­ها) را در ذهن خود ترسیم نماید و باز و بسته شدن در­ها را از طریق صدای آن تصویر کند. البته باید توجه داشت که عمده­ترین کارکرد حذف عناصر معماری و اسباب زاید صحنه در این فیلم خاص، ارتباط پیوسته و مداومی است که تماشاگر با شخصیت­های درون قصه ­برقرار می­نماید.

آخرین نمای فیلم نیز به همان میزان نمای اول، تماشاگر را مبهوت می­کند. خطوط ترسیم شده روی زمین، وسایل روی صحنه، خانه­ها، مکان­ها و شهر به تدریج از روی صحنه محو می­شود، سگ نقاشی شده بر روی کف خیابان جان می­گیرد، بلند شده و بالای سر جنازه­ها زوزه می­کشد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

این یادداشت در روزنامه همشهری مورخ یک­شنبه 19 مهرماه 83 به چاپ رسیده است.



موضوعات: